Prodüksiyon Nedir? Ön Prodüksiyon, Çekim ve Post Prodüksiyon

Bir video, reklam filmi ya da tanıtım filmi için teklif aldığınızda karşınıza mutlaka bu kelime çıkar: prodüksiyon. Ön prodüksiyon, post prodüksiyon, prodüksiyon şirketi, prodüksiyon bedeli. Peki prodüksiyon nedir, ne demek ve bir yapımın hangi aşamalarını kapsar? Bu yazıda kelimenin anlamından başlayıp bir videonun fikirden teslime kadar geçtiği üç aşamayı sade bir dille anlatıyorum.

Prodüksiyon ne demek?

Prodüksiyon, Fransızca production kelimesinden dilimize geçmiştir ve Türkçe karşılığı yapımdır. Sinema, televizyon, reklam ve video dünyasında bir işin hazırlanması, çekilmesi ve tamamlanması sürecinin tamamına prodüksiyon denir.

Kelime iki anlamda kullanılır:

• Geniş anlamda: Bir yapımın baştan sona bütün süreci. “Bu filmin prodüksiyonu üç ay sürdü” dendiğinde fikirden teslime kadar her şey kastedilir.
• Dar anlamda: Sadece çekim aşaması. “Ön prodüksiyon”, “prodüksiyon” ve “post prodüksiyon” diye üçe bölündüğünde ortadaki aşama, yani kameranın çalıştığı günler kastedilir.

Prodüksiyon nasıl yazılır?

Doğru yazımı prodüksiyondur. Aramalarda sık görülen “produksiyon”, “prodüksyon” ya da “prodiksiyon” yazımları yanlıştır. Aynı kural türevlerinde de geçerli: post prodüksiyon, ön prodüksiyon, prodüksiyon şirketi. “Post prodüksiyon” iki ayrı kelime olarak yazılır; birleşik ya da kısa çizgiyle yazmak da yaygındır ama Türkçede ayrı yazım daha yerleşiktir.

Prodüksiyonun üç aşaması

Bir tanıtım filmi de, 30 saniyelik bir reklam da, bir etkinlik videosu da aynı üç aşamadan geçer. Aşamaların uzunluğu işe göre değişir, sırası değişmez.

1. Ön prodüksiyon (pre-prodüksiyon)

Kameranın açılmadığı ama işin en çok emek isteyen kısmı. Filmin kalitesinin büyük bölümü burada belirlenir.

• Brief: Video ne için yapılıyor, kim izleyecek, nerede yayınlanacak?
• Fikir ve senaryo: Hikâyenin akışı, dış ses metni ya da ekran metinleri.
• Çekim planı: Hangi sahne, hangi mekânda, hangi sırayla, kaç saatte çekilecek.
• Lokasyon ve izinler: Mekân ayarlama, gerekiyorsa drone uçuş izni.
• Ekip ve ekipman: Kaç kamera, ışık, ses, oyuncu ya da röportaj verecek kişiler.

Ön prodüksiyonu atlanan işlerde çekim günü “bunu da çekelim mi?” sorularıyla geçer ve kurguda eksik sahne çıkar. İyi planlanmış bir çekim günü, plansız iki günden daha fazla kullanılabilir görüntü üretir.

2. Prodüksiyon (çekim)

Planın sahaya döküldüğü aşama. Kamera, ışık ve ses ekibi sette olur; sahneler çekim listesine göre tamamlanır. Kurumsal işlerde bu genellikle yarım gün ile iki gün arasıdır. Çekim gününde dikkat edilen üç şey:

• Işık: Görüntüyü “profesyonel” gösteren şey kameradan çok ışıktır.
• Ses: Konuşmalı sahnelerde yaka mikrofonu ve yedek kayıt. Bu konuyu etkinlik çekiminde ses yazısında ayrıntılı anlattım.
• Kapsama: Kurguda seçim yapabilmek için her sahnenin geniş, orta ve yakın planla çekilmesi.

3. Post prodüksiyon (kurgu ve son işlemler)

Çekilen görüntünün filme dönüştüğü aşama:

• Kurgu: Sahnelerin seçilmesi ve hikâyenin sıraya dizilmesi.
• Renk düzenlemesi: Farklı sahnelerin aynı filmin parçası gibi görünmesi.
• Ses miksajı: Konuşma, müzik ve efektlerin dengelenmesi.
• Grafik ve altyazı: Hareketli başlıklar, logo animasyonu, ekran metinleri.
• Versiyonlar: YouTube için yatay, Instagram için dikey, kısa kesimler.

Elinizde zaten görüntü varsa ilk iki aşama atlanıp doğrudan post prodüksiyona geçilebilir. Bu durumda maliyeti neyin belirlediğini video kurgu fiyatları yazısında anlattım.

Prodüksiyon şirketi ne yapar?

Prodüksiyon şirketi bu üç aşamanın tamamını üstlenen yapıdır: senaryoyu yazar, ekibi kurar, çekimi yapar, kurguyu teslim eder. Büyük reklam filmlerinde onlarca kişilik ekipler çalışır. Kurumsal tanıtım filmi, ürün videosu ya da etkinlik çekimi gibi işlerde ise bu üç aşamayı tek elden yürüten küçük ekipler ya da freelance prodüktörler daha verimli olabilir. İkisi arasındaki farkı freelance mı ajans mı yazısında karşılaştırdım.

Prodüksiyon bedeli neye göre belirlenir?

Teklifte “prodüksiyon bedeli” diye tek satır görüyorsanız kalemleri açmasını isteyin. Fiyatı belirleyen başlıca şeyler:

• Çekim günü sayısı ve lokasyon sayısı
• Ekip büyüklüğü ve ekipman seviyesi
• Oyuncu, seslendirme ve müzik lisansı
• Kurgu süresi, renk ve grafik yoğunluğu
• Versiyon sayısı ve kullanım hakları

Bu kalemlerin her birini kurumsal tanıtım filmi fiyatları rehberinde tek tek açtım.

Kısaca

Prodüksiyon, bir videonun yapım sürecidir: planlama (ön prodüksiyon), çekim (prodüksiyon) ve kurgu ile son işlemler (post prodüksiyon). Doğru yazımı “prodüksiyon”dur. İyi bir yapımın sırrı çoğu zaman çekim gününde değil, ondan önceki planlamadadır.

Bir video projeniz varsa video prodüksiyon sayfasında nasıl çalıştığımı görebilir ya da iletişim sayfasından projenizi anlatabilirsiniz. İlk görüşmede hangi aşamaların sizin işinizde gerçekten gerektiğini birlikte netleştiriyoruz.